Kulturhus Gestel

Een nieuw cultureel centrum voor Sint-Michielsgestel met als uitdaginig maximale programmatische en architectonische samenhang tussen ruimtes te creëren, rekening houdend met de verschillende identiteiten van alle gebruikers en de uitgangspunten van een Kulturhus. Eén geheel met herkenbare delen.

De typologieën die uit het dorp dreigen te verdwijnen vormen de basis van het concept. Zoals de stal en de kerk. Oude kerken en boerderijcomplexen hebben een grote mate van leesbaarheid, composities waarbij van buiten duidelijk zichtbaar is waaruit zij zijn samengesteld.

Het resultaat is een hybride met kenmerken van een basiliek, oorspronkelijk de plaats waar grote groepen mensen samenkwamen. Een middenschip waarin alle muzikale activiteiten plaatsvinden, met aanleunend transparante stallen voor bibliotheek en kunsteducatie.

Het huidige gemeenschapshuis, de Huif, gebouwd in de jaren '70 met kenmerken van het Structuralisme, zal plaats maken voor dit nieuwe Kulturhus. Aanleiding om omissies en waarden van dit gebouw in te zetten ten gunste van het nieuwe ontwerp.

Het werd uiteindelijk ook een reële opgave. Nadat ik in de zomer van 2009 contact gezocht had met de gemeente om meer informatie te krijgen over deze plannen werd mij gevraagd als architect/projectleider zitting te nemen in de stuurgroep, een vertegenwoordiging van de belangrijkste toekomstige gebruikers. Daarmee werd het interessant ook het participatieproces in de opgave te betrekken en een vergelijking te maken tussen processen in de jaren '70 en nu.

Volgens uitspraken van o.a. Hertzberger, de Bruyn en Weber blijkt dat de uiteindelijke invloed van de inspraak op het ontwerp maar beperkt was; een terugblik op een chaotische periode (de Bruyn) en inspraak gekwalificeerd als geklets door mensen die niet wisten waar ze het over hadden.

Was het destijds de toegenomen democratisering die eraan ten grondslag lag, nu is het ingegeven door kostenbesparingen, een toegenomen sociaal bewustzijn en zelfontwikkeling.

Was het ontwerp in de jaren '70 het product van de 'flower power' democratie waarbij iedereen aanspraak op gelijke inspraak maakte, nu is participatie selectief en gebaseerd op professionele expertise en functionele inbreng. Voor publieke gebouwen wordt dat proces als meervoudig opdrachtgeverschap getypeerd. Intensief en regelmatig contact met de architect waarbij iedereen verantwoordelijk is voor zijn inbreng maar de ontwerpactiviteit, net als in de jaren '70, bij de architect ligt.