Collegeprogramma 2010-2011

Doing theory is een actieve daad van reflectie en reactie

Een ontwerpopleiding kan niet zonder een theoretische
component in het curriculum. Immers, het ontwerpend handelen dient te allen tijde ondersteund te worden door en zich kritisch te verhouden tot het kennislichaam waarin de ontwerpende discipline is ingebed. Verschillende collegereeksen zorgen niet alleen voor de ontwikkeling van de noodzakelijke theoretische kennis, maar ook voor een (ver)houding tot de vakgebieden architectuur en stedenbouw en de daarbinnen relevante opgaven.

Het theorieonderwijs aan de Academie kent dan ook niet zozeer een consumptieve (ergens kennis van nemen), maar een productieve focus. Daarbij ligt de nadruk op het betekenisgericht bewerken van kennis. Het doel is om een reflectief kader te ontwikkelen dat het mogelijk maakt een kritische positie ten opzichte van de opgave, de ontwerparbeid en de discipline in te nemen. Doing theory is daarmee een actieve daad van reflectie en reactie.

De voor het ontwerpen essentiële theoretische kennis is afkomstig uit drie bronnen. Allereerst vormen de vakgebieden zelf een rijke bron van kennis over zaken als ontwerp- en onderzoeksmethoden en onderzoeksinstrumenten, wet- en regelgeving, typologieën, duurzaamheid en financiële aspecten. Deze disciplinegebonden kennis wordt ontwikkeld, overgedragen, ondervraagd en bewerkt vanuit de ontwerpdiscipline en de beroepspraktijken zelf en heeft zich (nog) niet ontwikkeld tot zelfstandige disciplines.

Daarnaast is er de kennis die opborrelt uit de (inmiddels verzelfstandigde) disciplines geschiedenis en theorie van de architectuur en stedenbouw. Deze kennis stelt de ontwerper in staat om zijn of haar eigen productie te plaatsen in de rijke traditie van bouwen en ontwerpen en het denken daarover.

Tenslotte is er de kennis van buiten de vakgebieden. Architecten en stedenbouwkundigen dienen immers ook begrip te hebben voor de maatschappelijke realiteit waarin zij opereren en moeten zich bewust zijn van de maatschappelijke consequenties van hun ontwerpend handelen. De reeksen maatschappelijke actualiteiten, sociologie, economie, culturele studies, kunstgeschiedenis en politiek (nieuw!) waarin de belangrijkste krachten binnen de maatschappelijke (= sociale + economische + culturele + politieke) realiteit aan de orde komen, vormen jaarlijkse terugkerende onderdelen van het disciplineoverschrijdende collegeaanbod. Theoretische kennis vanuit aangrenzende (of anderszins voor de architectuur en stedenbouw relevante) vakgebieden – zoals psychologie van de gebouwde omgeving (nieuw!), filosofie,
interieurarchitectuur, landschapsarchitectuur, planologie en
verkeerskunde – wordt eens per twee jaar geprogrammeerd.

— Chris van Langen & Jeroen Visschers