Een dag in Dubai

Oorlogen en natuurrampen daargelaten zal een stad zelden zo snel en ingrijpend van aard en aanzien zijn veranderd als Dubai. Onlangs dook een fotoreportage op uit 1962, gemaakt voor een Japans maandblad vanwege de recente vondst van olie elders in het Golfgebied. Behalve een enkele Indiase textielhandelaar is op de beelden geen buitenlander te zien. Drie jaar later werd ook in Dubai olie gevonden en werd het land een oliestaat.

Al in 1990 zag men in dat de olieopbrengsten eindig waren, en dat radicale maatregelen nodig waren om het enorm gestegen welvaartsniveau ook in de 21^e eeuw veilig te stellen. Er werd een enorm investeringsprogramma gestart om van Dubai een financieel en toeristisch centrum te maken en te ontwikkelen tot de belangrijkste hub voor vliegreizen naar Azië en Oceanië. Alle investeringen werden gefinancierd door het deels particuliere, deels staatsbedrijf Dubai World.

Sneller, verder, hoger

Tot de jaren tachtig had de stad zich vooral haaks op de kust ontwikkeld, aan weerszijden van de Dubai Creek. Het nieuwe Dubai verrees langs een kilometers lange strip evenwijdig aan de kust. Hier ontstonden in de jaren negentig de eerste shopping malls, werd een grote moskee neergezet en verrezen extreem luxe hotels als het Burj Al Arab, dat elke gast met een Rolls Royce van het vliegveld ophaalt. In het nieuwe millenium ontstond een paar kilometer landinwaarts een tweede strip met onder meer de Burj Khalifa - het hoogste gebouw van de wereld, direct naast het grootste winkelcentrum van de wereld naast de grootste fontein van de wereld, en een stukje verderop het meest luxe winkelcentrum van de wereld, compleet met  indoor-skipiste. Daar omheen is, verspreid over een aantal bebouwingsclusters, inmiddels een Aziatische hoeveelheid kantoor- en woontorens te vinden. 

De recente fase van de ontwikkeling van de stad omvat ook de twee fameuze schiereilanden in de vorm van een palm, plus een complete archipel in de vorm van de wereld. De eerste palm is gerealiseerd en volgebouwd met villa’s, appartementen, megahotel Atlantis en een serie pretparken. The tweede palm echter niet, en vanuit de Burj Khalifa is goed te zien dat ook de werkzaamheden aan The World volledig stilliggen. De Daily Mail liet vorig jaar zelfs zien hoe de eilanden al weer langzaam desintegreren.

De weg kwijt?

Alle projecten en gebieden zijn onderling verbonden door grote snelwegen en sinds kort een prachtige metro. Echter: “the construction of the Metro Dubai is (mis)understood as an instrument of urban planning in a city without urbanism”, aldus studenten van de TU Berlijn*. Dat lijkt te kloppen: wie vanaf metrostation Dubai Mall daadwerkelijk te voet de shopping mall poogt te bereiken is genoodzaakt om zandpaadjes te nemen, hekjes over te klimmen en om vervolgens via de parkeergarage binnen te komen. Gewone ingangen zijn bedoeld voor valet-parking en leiden alleen naar de snelweg. De stad voor de 21e eeuw blijkt ondanks de metro vooral een autostad, en zo is Dubai toch minder ver het olietijdperk voorbij dan gedacht.

In 2009 kon Dubai World niet meer aan zijn betalingsverplichtingen voldoen. Het nog rijkere, conservatieve buur-Emiraat Abu Dhabi sprong bij om te voorkomen dat Dubai volledig onderuit ging. Sindsdien staan veel bouwkranen stil bij half afgebouwde projecten, en is het afgebouwde vastgoed niet meer te verhuren of te verkopen. Hoe het verder moet is onduidelijk, zelfs voor aartsoptimisten als Donald Trump. Deze grootinvesteerder in Dubai liet zich in december 2009 op tv-zender CNBC ontvallen: "You walked through those streets and it was like New York City times ten in its heyday. I've never seen anything like it in my life, and you said: 'where did these people come from?' Well, it turns out that they didn’t come..." 

*) When I Was Six - Dubai Metrozone, bijdrage van de TU Berlin aan Parallel Cases, tentoonstelling 4^e IABR/ RAvB (2009).