de Wal opnieuw beleefd!
Tien jaar geleden werd in Nederland het Belvedèrebeleid geïntroduceerd om cultuurhistorie weer op het netvlies te krijgen van plannenmakers. Een aantal landschappelijk unieke gebieden in Nederland is in 1999 als ‘proeftuin’ aangewezen. Er werd afgesproken tien jaar lang cultuurhistorie een grote rol te laten spelen bij het ontwerpen aan en nadenken over deze Belvedèregebieden. De Brabantse Wal, in het westen van de provincie Noord-Brabant, was er hier één van.
Tien jaar Belvedèrebeleid heeft echter tot op heden niet geresulteerd in een omslag in de manier van ontwerpen aan de Brabantse Wal. Op een paar ‘incidenten’ na is cultuurhistorie niet leidend geweest bij ontwikkelingen, maar heeft juist ertoe bijgedragen dat het gebied min of meer op slot is gezet. Langzaam maar zeker zijn de landschappelijke contrasten in het gebied vervaagd en is steeds meer versnippering in monofunctionele deelgebieden ontstaan.
De toenemende (economische) druk op het gebied vereist in mijn ogen een proactievere ontwerpstrategie. De kracht van zo’n ontwerpstrategie ligt in het ontwikkelen van een integrale visie op het gebied. Een stevig raamwerk op basis van de potenties en (verborgen) kwaliteiten, dat aantoont hoe het landschap ontwikkelingen kan herbergen, welke maatregelen nodig zijn en wie welke taak daarin heeft.
Ontwikkelingen zoals de goederenspoorlijn Antwerpen-Vlissingen en de vraag naar bijzondere woonmilieus, hoeven niet krampachtig tegengehouden te worden om het gebied te beschermen, maar kunnen juist ingezet worden om het gebied landschappelijk te versterken. Door daarnaast bestaande lijnen op te pakken, zoals de beken, kreken en de steilrand, worden logische verbindingen gecreëerd die het mogelijk maken alle facetten van het gebied te beleven. De ontwerpstrategie ‘de Wal opnieuw beleefd!’ is meer dan een eindbeeld voor over 30 jaar. Het biedt mogelijkheden om op korte termijn mee aan de slag te gaan, maar ook om geleidelijk te bouwen aan een robuust en contrastrijk woon-, werk- en recreatielandschap.
