Project Rotterdam

Vicieuze cirkel
De binnenstad is de ambassadeur van de stad. Zij bepaalt in belangrijke mate het beeld van de stad en de aantrekkingskracht van de stad op mensen en bedrijven. Rotterdam wil haar binnenstad daarom versterken door duizenden nieuwe bewoners aan te trekken. Dat is makkelijker gezegd, dan gedaan. Daarvoor is, en dat beseft de gemeente, een stevige binnenstadskwaliteit nodig, zowel in publiek domein, als in aanbod, diversiteit en kwaliteit aan culturele, commerciële en maatschappelijke voorzieningen en binnenstedelijke woningtypologieën. Andersom zijn die binnenstadsbewoners juist nodig om de noodzakelijke binnenstadskwaliteit te kunnen realiseren. Deze vicieuze cirkel zal doorbroken dienen te worden.

Ambities
Rotterdam spreekt in haar binnenstadsplan de ambitie uit om een complete, diverse en dynamische binnenstad te realiseren. Deze ambitie is op fundamenteel andere principes gebaseerd dan het Basisplan van 1946 dat de basis vormt van de huidige binnenstad. Bovendien is de huidige verdichtingoperatie, behoudens een aantal nog af te bouwen projecten, voor een groot deel afgerond. Het is dan ook de vraag hoe de volgende ronde van verdichting – waarbij het volgens Larry Beasley om 50.000 woningen zou moeten gaan – moet worden gerealiseerd en op welke wijze dat tot een interessant binnenstadsklimaat leidt. Dat kan waarschijnlijk niet binnen de huidige ruimtelijke en programmatische logica van de binnenstad. Een nieuwe verdichtingstrategie voor de Rotterdamse binnenstad is noodzakelijk.

Stedenvergelijking
Uit een analyse van vijf met Rotterdam vergelijkbare steden blijkt dat veel steden die door rampen, oorlog of grote functieveranderingen transformaties hebben ondergaan, kampen met dezelfde problematiek. De grote schaal van de ontwikkelingen in de afgelopen decennia blijkt niet de gewenste binnenstedelijke kwaliteit op te leveren. Het rücksichtslos verdichten om zo meer bewoners en functies aan te trekken, lijkt een onhoudbare strategie en heeft het laatste decennium vooral geleid tot schaalvergroting en verarming van de functionele diversiteit.

Hypothese
De strategie om Rotterdams’ ambities waar te maken, zal verder moeten gaan dan het intensiveren van bestaande plots met duizenden nieuwe woningen en een divers pakket aan voorzieningen en het verbeteren van de openbare ruimte. Er zal een nieuwe bindende laag aan het Basisplan moeten worden toegevoegd. Een laag die in de loop der tijd een andere korrel, een verfijning van het netwerk, en een grotere diversiteit in programma, ontwikkeling, eigendom en eigenaarschap toevoegt. Een nieuwe laag als basis voor een strategie van verdichting van de Rotterdamse binnenstad die leidt tot grotere differentiatie. Deze laag kan zich moeilijk ontwikkelen binnen de huidige ontwikkelstrategieën. Om deze bindende laag tot wasdom te laten komen, is het van belang een nieuwe, alternatieve verdichtingstrategie te ontwikkelen.

Project Rotterdam
Doel van ‘Project Rotterdam’ is om, middels ontwerpend onderzoek, in een half jaar te komen tot een dergelijke nieuwe, alternatieve strategie voor de versterking van de kwaliteit van de Rotterdamse binnenstad. Onder leiding van Jeroen de Willigen (De Zwarte Hond), Peter van der Helm (Kraaijevanger Urbis) en Willemijn Lofvers (Bureau Lofvers) zullen 3 à 4 werkloze studenten van de Academie aan dit onderzoek werken, daarbij geholpen door de dS+V en AIR. Omdat er geen formele opdrachtgever is, of iemand die zich zo gedraagt, kan er uiteindelijk een onafhankelijke visie geformuleerd worden die een belangrijke bijdrage levert aan de discussie over de toekomst van de Rotterdamse binnenstad.

Jeroen de Willigen