Vrijdag 17 juli vindt de afstudeerpresentatie plaats van Ellamira Kluit (Stedenbouw), getiteld “Een toekomstbestendige transformatie van Ommoord”

‘Ommoord? Daar valt echt niks te beleven.’ Dat dacht ik zo’n tien jaar geleden toen ik op zoek was naar mijn eerste woning. Als geboren en getogen Rotterdammer was ik nooit geïnteresseerd in deze wederopbouwwijk. Toch bezit Ommoord, ontworpen door Lotte Stam-Beese, duidelijke kwaliteiten. De wijk wordt gekenmerkt door een open stedenbouwkundige opzet waarin hoge knikflats en rijwoningen elkaar afwisselen in een groene structuur. Licht, lucht en ruimte staan hier centraal. Gelegen aan de Rotte is het hier volgens velen goed leven in Ommoord.

En toch ontbrak er iets. De wijk voelde weinig samenhangend, miste levendigheid en had, ondanks het groene aanzicht, maar een beperkte ecologische waarde. Dat riep bij mij de vraag op: hoe kan een ruimtelijke transformatie bijdragen aan een toekomstbestendige wijk?

‘Want de grond behoort ons allen toe’ luidt de titel van een biografie over Lotte Stam-Beese, geschreven door Hanneke Oosterhof (2018). Maar wie is ‘ons’? In dit afstudeerproject beschouw ik de mens niet langer als de enige gebruiker van de leefomgeving. Ik bestudeer de wijk daarom vanuit het perspectief van de mens, maar ook vanuit dat van de otter en de vleermuis als vertegenwoordigers van het ecosysteem. Met de kennis van nu vormt het bodem- en watersysteem, onze gedeelde grond, het vertrekpunt voor de ontwerpopgave.

Ommoord ligt op veen, een bodem die van nature water kan vasthouden en infiltreren. In plaats van deze eigenschappen te negeren, benut het ontwerp de aanwezige sponswerking door verharding te verminderen en ruimte te geven aan het landschap dat hier van nature groeit. Zo ontstaan plekken waar mensen zich kunnen bewegen en waar ecologische continuïteit wordt gecreëerd voor de otter en de vleermuis.

Hoewel deze inzichten richting geven aan de vernieuwingsopgave, bouw ik als ontwerper voort op wat er al is. In een denkbeeldige dialoog met Stam-Beese onderzoek ik de kwaliteiten en knelpunten van de wijk. Haar ontwerpprincipes zoals de scheiding tussen hoog- en laagbouw vormen belangrijke uitgangspunten voor mijn ontwerp. Tegelijkertijd blijkt dat infrastructurele barrières zorgen voor een naar binnen gekeerde wijk, met weinig verbindingen, zowel intern als met de omgeving.

De ontwerpopgave richt zich daarom op het doorbreken van deze barrières en het versterken van de samenhang. Het voorstel introduceert een nieuwe ruimtelijke structuur met doorgaande routes voor de mens, waar ontmoeten en bewegen centraal staan, en een ecologische route waarin de otter en de vleermuis zich ongestoord kunnen verplaatsen. Hierdoor ontstaat een landschap dat vanuit verschillende perspectieven wordt gebruikt.

Verdichting in de wijk ontstaat door ‘wederaanvulling’ waarbij gebouwen worden hergebruikt, getransformeerd of toegevoegd om het woningaanbod te verbreden en de sociale dynamiek te versterken. De open ruimte tussen de flats blijft behouden en krijgt de collectieve en landschappelijke invulling waarvoor zij oorspronkelijk bedoeld was.

Dit project laat zien hoe een wederopbouwwijk kan transformeren tot inclusieve leefomgeving voor mens én dier. De toekomst van Ommoord zit niet in méér ruimte voor de mens, maar in het beter delen van de ruimte die er al is.

Afstudeercommissie

Mentor : Franz Ziegler

Vaste externe criticus : Marit Janse

Toegevoegde externe criticus : Catja Edens

Voorzitter : Nancy Smolka (RAVB)

Datum: donderdag 16 juli, 15u00 

Locatie: Ziegler Branderhorst