Vrijdag 3 juli vindt de afstudeerpresentatie plaats van Quintus Drop (Stedenbouw), getiteld “Vergroei!”
‘Een postgroei perspectief op de Rotterdamse haven’

Vergroei! 

Een postgroei perspectief op de Rotterdamse haven 

Van groei naar vergroei model 

De Rotterdamse haven is decennialang ontwikkeld vanuit het idee dat voortdurende economische groei het hoogste doel is. Deze focus bracht welvaart maar leidde ook tot sociale, ecologische en ruimtelijke spanningen. Inmiddels is een kantelpunt bereikt waarop de grenzen van groei zichtbaar worden en alternatieve ontwikkelrichtingen nodig zijn. 

Vergroei! onderzoekt vanuit het postgroei- (postgrowth-) denken hoe het bestaande havenmodel kan worden herzien, met nadruk op welzijn, duurzaamheid en rechtvaardigheid. Centraal staat de vraag hoe de haveneconomie kan worden verbreed met nieuwe industrieën die sociale en ecologische meerwaarde creëren, in plaats van uitsluitend economische groei maximaliseren. 

Binnen dit kader wordt de haven benaderd als een verweven netwerk van menselijke en niet-menselijke actoren, in lijn met het denken van Bruno Latour. Bodem, water, lucht en levende landschappen zijn daarin geen passieve achtergrond, maar vormen actieve systemen die voortdurend reageren op ons menselijk handelen. 

De historische ontwikkeling van de Rotterdamse haven laat zien hoe economische groei steeds centraal heeft gestaan. Van middeleeuwse overslagplaats tot mondiaal logistiek knooppunt is de haven voortdurend uitgebreid, met ingrijpende gevolgen voor landschap, ecologie en leefomgeving. Industriële zones en woongebieden liggen met hun ‘ruggen’ tegen elkaar, waarbij vooral kwetsbare stadsdelen de effecten van de aangrenzende industrie ondervinden in de vorm van milieudruk en gezondheidsrisico’s. 

De haven kan daarbij worden vergeleken met het menselijk verteringsstelsel. Decennialang lag de nadruk op maximale doorvoer: meer goederenstromen, meer industrie en meer ruimte voor verwerking en distributie. Net als een verteringsstelsel dat voortdurend grote hoeveelheden voedsel verwerkt, leverde dit energie, welvaart en groei op, maar ook bijeffecten zoals vervuiling, uitstoot en een toenemende belasting van het omliggende “lichaam”: de stad Rotterdam. 

post-groei ontwikkelpaden 

Vergroei! stelt daarom een herontwerp van dit verteringsstelsel voor. Geïnspireerd door de Donut-economie van Kate Raworth verschuift de focus van volumegroei naar een balans tussen sociale fundamenten en ecologische grenzen. De haven ontwikkelt zich tot een divers en metabolisch systeem waarin circulaire economie, duurzame energie, natuurontwikkeling en innovatieve bedrijvigheid een sleutelrol vervullen. 

Op basis van de scenario’s Mondiale Pionier, Europese Schakel en Nationale Verbinder worden verschillende postgroei-ontwikkelpaden verkend, variërend van technologische doorgroei tot een fundamentele heroriëntatie op welzijn en ecologie. De daaruit voortkomende ruimtelijke principes vormen de basis voor een nieuw ruimtelijk raamwerk waarin stad en haven opnieuw met elkaar worden verbonden. 

De Zuidelijke Stadshavens (Waalhaven en Eemhaven) spelen hierin een sleutelrol als transitiegebied. Door de afschaling en verschuiving van grootschalige containerlogistiek naar de Maasvlakte komt ruimte vrij voor een circulaire maakhaven, biobased industrie en een innovatiecampus. 

De visie stelt daarmee een vergroei van haven en stad voor: van een fossiel gedreven doorvoerhub naar een geïntegreerd, veerkrachtig en regionaal productiesysteem waarin economie, ecologie en leefkwaliteit in samenhang worden ontwikkeld. 

Vrijdag 3 juli, 15u00
Locatie Keilepand Keilewerf
Afstudeercommissie
Mentor: Giacomo Gallo (NEW ENVIRONMENTS )
Vaste externe criticus: Eric Frijters (Fabrications)
Toegevoegde externe criticus: Merten Nefs
Consultant: Alexandra Sonnemans
Voorzitter: Ana Luisa Moura