Afstudeerpresentatie Sean Walsh

Woensdag 2 september vindt de afstudeerpresentatie plaats van Sean Walsh (Stedenbouw) met als onderwerp “De Laatste Polder, Het Pampus Experiment”.

DE LAATSTE POLDER
Het Pampus Experiment

Dit afstudeerproject onderzoekt hoe Almere Pampus kan uitgroeien tot een complete leefomgeving, in plaats van een wijk die alleen uit woningen bestaat. De opgave was om een ruimtelijk model te ontwerpen waarin wonen, werken, voorzieningen en mobiliteit vanaf de eerste fase samen worden ontwikkeld, en dat gefaseerd uitgevoerd kan worden. Het resultaat is een groeimodel voor Pampus in vier fases, dat ook toepasbaar is op andere grote woningbouwlocaties in Nederland.

Bij nieuwe woningbouw in Nederland ligt de focus van het Rijk vooral op het aantal woningen. Daardoor dreigt een belangrijk risico: nieuwe wijken worden niet altijd ontworpen als complete leefomgevingen, met naast wonen ook voldoende werk, voorzieningen en groen. Het gevolg is dat bewoners van dit soort wijken vaak dagelijks afhankelijk zijn van de auto en van voorzieningen in bestaande kernen. Dit vergroot de druk op die bestaande voorzieningen. Het aanbod aan werk blijft laag en veel bewoners voelen zich eenzaam. Er bestaat al veel kennis over hoe je complete leefomgevingen maakt. Toch ontbreekt een ruimtelijk model dat je stap voor stap kunt uitvoeren.

Almere Pampus is door het Rijk aangewezen als belangrijkste locatie voor nieuwe woningbouw. Na 2035 zijn er geen vergelijkbare gebieden meer beschikbaar in Nederland. Pampus is dus een unieke kans die niet meer terugkomt. Ook hier richten de huidige plannen zich vooral op wonen. Een echte mix van functies ontbreekt nog. Daarom is een visie nodig waarin wonen, werken, voorzieningen, mobiliteit, groen en energie vanaf het begin samen worden ontworpen.

Dit afstudeerproject onderzoekt hoe je Pampus stap voor stap kunt ontwikkelen tot een complete leefomgeving. Deze aanpak is ook bruikbaar voor andere grote woningbouwlocaties in Nederland. Het onderzoek bestaat uit drie delen. Het eerste deel analyseert bestaande, succesvolle wijken en de ruimtelijke principes daarachter. Het tweede deel onderzoekt de situatie in Pampus zelf: de ligging, de kansen in het gebied, en welke dichtheden ruimtelijk mogelijk zijn. Het derde deel werkt uit hoe Pampus in vier fases kan groeien, waarbij elke fase voortbouwt op de vorige en een nieuwe wijk tot leven brengt. Fase 0 is de lege polder: het startpunt, waar nu nog niets staat. In fase 1 vestigen de eerste pioniers zich op de Campus: bouwers, makers en onderzoekers die met tijdelijke woon en werkplekken de basis leggen, terwijl Pampus Haven verandert in een recreatieve haven en het onderwijs voorzichtig van start gaat. In fase 2 groeit de Makerswijk uit tot een samenhangende wijk met voldoende draagvlak voor dagelijkse voorzieningen, co-housing en lokale bedrijvigheid, zodat bewoners minder hoeven te pendelen. In fase 3 groeit Pampus door tot de Stad: een hoogstedelijk gebied met duinlandschap, hoogwaardig openbaar vervoer en sterke verbindingen met Almere en Amsterdam, waarmee Pampus een volledige leefomgeving wordt.

Het antwoord op de vraag hoe je van Pampus een complete leefomgeving maakt, zit niet in één ingreep. Het zit in vijf bouwstenen die samen zorgen voor menging van functies: klimaatadaptief en toekomstbestendig bouwen, een gezonde leefomgeving, duurzame bereikbaarheid, zelfvoorzienendheid in energie en warmte, en functionele integratie. In de Campus, de Makerswijk en de Stad krijgen deze bouwstenen elk hun eigen invulling. De logica blijft overal hetzelfde: wonen, werken, leren en ontmoeten worden nooit na elkaar gepland, maar vanaf het begin samen. Het plan is zo opgezet dat het gebied geleidelijk en op natuurlijke wijze kan doorgroeien. Het niveau van voorzieningen, het aanbod aan werk, het type wonen en het mobiliteitssysteem worden daarbij stap voor stap opgeschaald. Grond in publieke handen en kleine kavels zorgen dat deze visie ook echt gebouwd wordt, in plaats van dat de markt alsnog voor de makkelijkste optie kiest. Een belangrijke onzekerheid blijft: zonder een IJmeerverbinding blijft Pampus afhankelijk van een wegennet dat nu al vastloopt.

De huidige plannen voor versnelde woningbouw zijn vooral gericht op het bouwen vanwoningen. Dit plan bouwt een complete stad. Door wonen, werken, leren en ontspannen vanaf het begin te mengen, ontstaat geen slaapwijk die wacht op voorzieningen, maar een stad die vanaf dag één als geheel wordt ontworpen. Dat is de kans die hier ligt: niet nog een wijk erbij, maar een complete stad.

Afstudeercommissie:
Voorzitter: Ana Luisa Moura (Hogeschool Rotterdam)
Mentor: Gijs de Haan (Gemeente Rotterdam)
Externe criticus: Merel Bakker (BGSV)
Toegevoegde criticus: Robert Younger (New Environments)

Afstudeerdatum en locatie:
Woensdag 2 september om 14.30u
Ruimte: AP.B00.028 (La Plaza)
Locatie: RAVB te Rotterdam (Academieplein)